Scroll to top
27 maart 2019

Voor mij is Maria altijd een moeder geweest

Ontmoeting met Anne-Marie Dagelinckx

27 maart 2019

Voor mij is Maria altijd een moeder geweest

Ontmoeting met Anne-Marie Dagelinckx

Ze ziet ze niet als ze in de spiegel kijkt: de dollartekens waar te veel kunstenaars hun kunst mee maken. Anne-Marie Dagelinckx [1965] maakt omdat ze niet anders kan. Dat geldt zéker als het over haar werk voor de Maria Ommegang gaat. Dan gaat het over iets heel dieps. Misschien zelfs wel over alles. “Ik vind het heel erg belangrijk dat de traditie doorgaat.”

Het was een goede vriendin die haar vijf jaar geleden belde met de vraag of ze niet bij de ‘commissie Stoet’ wilde komen. Ze zei als vanzelf ja. Het voelde als de juiste tijd om actief mee te doen aan iets dat zo bij haar Bergen op Zoom hoort. Maar meer nog: dat onderdeel is van haar eigen identiteit.

Haar vader hoorde bij de eerste mensen die een belofte deden aan kapelaan Ooijens. In 1942 doet die het voorstel om, als Bergen op Zoom groot oorlogsleed bespaard zal blijven, jaarlijks een dankstoet voor Maria te houden. De vader van Anne-Marie trekt op 15 augustus 1945 samen met 477 andere mensen door de straten van de binnenstad. Inmiddels is de vijfenzeventigste editie van de Maria Ommegang in aantocht. Op de laatste zondag van juni zullen ruim 1000 deelnemers meedoen.

Ze ziet ze niet als ze in de spiegel kijkt: de dollartekens waar te veel kunstenaars hun kunst mee maken. Anne-Marie Dagelinckx [1965] maakt omdat ze niet anders kan. Dat geldt zéker als het over haar werk voor de Maria Ommegang gaat. Dan gaat het over iets heel dieps. Misschien zelfs wel over alles. “Ik vind het heel erg belangrijk dat de traditie doorgaat.”

Het was een goede vriendin die haar vijf jaar geleden belde met de vraag of ze niet bij de ‘commissie Stoet’ wilde komen. Ze zei als vanzelf ja. Het voelde als de juiste tijd om actief mee te doen aan iets dat zo bij haar Bergen op Zoom hoort. Maar meer nog: dat onderdeel is van haar eigen identiteit.

Haar vader hoorde bij de eerste mensen die een belofte deden aan kapelaan Ooijens. In 1942 doet die het voorstel om, als Bergen op Zoom groot oorlogsleed bespaard zal blijven, jaarlijks een dankstoet voor Maria te houden. De vader van Anne-Marie trekt op 15 augustus 1945 samen met 477 andere mensen door de straten van de binnenstad. Inmiddels is de vijfenzeventigste editie van de Maria Ommegang in aantocht. Op de laatste zondag van juni zullen ruim 1000 deelnemers meedoen.

Liever een herdertje

Vroeger was het thuis bij Anne-Marie het hele jaar door Ommegang. “Mijn vader was er dag en nacht mee bezig. Als kind liep ik mee met verschillende groepen. Eén keer mocht ik op de wagen bij Maria staan als een soort engeltje. Ik weet nog dat ik dat vervelend vond, omdat ik zo stil moest blijven zitten. Ik was liever een herdertje met echte schapen. Maar in die tijd, eind jaren zestig, mochten meisjes geen herders zijn. Na mijn twaalfde wilde ik niet meer zelf meelopen. Ik ging wel ieder jaar kijken. Dat vond ik fijner: onderdeel zijn van het publiek. Ik wilde mijn vleugels verder uitslaan in de wereld.”

Jaren bleef het daarbij. Kijken naar de stoet die ze prachtig vond, maar waar ze zelf niet meer aan mee deed. Tot een paar jaar geleden dus. Opeens hoorde ze zichzelf ja zeggen op iets, zonder nadenken. Goede vriendin José Schrijn, nu ambassadeur van de Maria Ommegang, hoefde geen moeite te doen haar over te halen. Nu er een paar jaar verstreken is, kan ze dat bevestigende antwoord wel verklaren. In Maria ziet ze de liefdevolle moeder die ze zelf niet altijd gehad heeft.

“Het had een enorme impact op me om te horen dat ik niet bij mijn biologische ouders woonde.”

Moederliefde

“Toen ik twaalf was, vroegen mijn vader en moeder mij om even te gaan zitten. Op de bank hoorde ik dat ik geadopteerd was. Het had een enorme impact op me om te horen dat ik niet bij mijn biologische ouders woonde. Toen ik achttien was ben ik op zoek gegaan naar het verhaal van mijn moeder.”

Liever een herdertje

Vroeger was het thuis bij Anne-Marie het hele jaar door Ommegang. “Mijn vader was er dag en nacht mee bezig. Als kind liep ik mee met verschillende groepen. Eén keer mocht ik op de wagen bij Maria staan als een soort engeltje. Ik weet nog dat ik dat vervelend vond, omdat ik zo stil moest blijven zitten. Ik was liever een herdertje met echte schapen. Maar in die tijd, eind jaren zestig, mochten meisjes geen herders zijn. Na mijn twaalfde wilde ik niet meer zelf meelopen. Ik ging wel ieder jaar kijken. Dat vond ik fijner: onderdeel zijn van het publiek. Ik wilde mijn vleugels verder uitslaan in de wereld.”

Jaren bleef het daarbij. Kijken naar de stoet die ze prachtig vond, maar waar ze zelf niet meer aan mee deed. Tot een paar jaar geleden dus. Opeens hoorde ze zichzelf ja zeggen op iets, zonder nadenken. Goede vriendin José Schrijn, nu ambassadeur van de Maria Ommegang, hoefde geen moeite te doen haar over te halen. Nu er een paar jaar verstreken is, kan ze dat bevestigende antwoord wel verklaren. In Maria ziet ze de liefdevolle moeder die ze zelf niet altijd gehad heeft.

“Het had een enorme impact op me om te horen dat ik niet bij mijn biologische ouders woonde.”

Moederliefde

“Toen ik twaalf was, vroegen mijn vader en moeder mij om even te gaan zitten. Op de bank hoorde ik dat ik geadopteerd was. Het had een enorme impact op me om te horen dat ik niet bij mijn biologische ouders woonde. Toen ik achttien was ben ik op zoek gegaan naar het verhaal van mijn moeder.”

Anne-Marie komt erachter dat ze geboren is in een Tilburgs klooster. Haar moeder was nog maar een tiener. En zoals dat ging in die tijd: alleenstaande jonge meisjes bevielen in een klooster, zodat de schaamte voor de rest van het gezin beperkt zou blijven. De biologische moeder van Anne-Marie gaf haar vier maanden borstvoeding in het klooster. “Na iedere voeding werd ik direct weggehaald, zodat ze geen band op zou bouwen met mij.” Daarna werd ze geadopteerd door de ouders waar ze uiteindelijk opgroeide.

Na wat speurwerk vindt Anne-Marie eerst haar grootouders en dan haar moeder. “Ik heb haar één keer gezien. Ze kon alleen maar huilen. Daarna was het contact te moeilijk voor haar. Ze durfde het niet te vertellen in haar omgeving. Ze was inmiddels getrouwd, had een gezin gesticht. Mijn komst was te ingewikkeld.”

“Voor mij is Maria altijd een moeder geweest. Ze straalt zoveel liefde uit.”

De band met haar adoptiemoeder is niet altijd makkelijk. “Voor mij is Maria daarom altijd een moeder geweest. Ze straalt zoveel liefde uit. Dat is voor iedereen goed. Maria is makkelijk te benaderen. De liefde, het idee van Maria en kind, dat moet heel veel mensen goed doen. Het is een verhaal dat ook door kinderen begrepen wordt. Ik snapte het al heel jong.” Daarnaast vind Anne-Marie het erg belangrijk dat ze het werk van haar vader door kan zetten. “Hij heeft de kapelaan beloofd mee te doen. Ik hecht heel erg aan beloftes.”

Nieuwe kleding voor Maria

De Ommegang is de afgelopen decennia steeds groter en professioneler geworden. Maar de kern blijft onveranderd: de Ommegang toont de zeven vreugden van Maria. Allerlei groepen laten de geluksmomenten uit Maria’s leven zien, zoals de geboorte van Jezus. Anne-Marie kreeg een ere-opdracht: zij mocht de nieuwe kleding voor de zeven Maria’s ontwerpen en maken. “Ik wilde heel graag dicht bij de traditie blijven, maar het wel van nú maken. Op de oude foto’s van mijn vader zag ik de mantels met de stijve witte onderjurken. Het was kleding zonder al te veel opsmuk. De schoonheid zat ‘m in de eenvoud. Op afbeeldingen van oude hogepriesters zag ik dat mantels niet tot aan de grond gingen, maar best een stuk boven de voeten eindigden. Dat heb ik toegepast op de nieuwe mantels.”

Anne-Marie komt erachter dat ze geboren is in een Tilburgs klooster. Haar moeder was nog maar een tiener. En zoals dat ging in die tijd: alleenstaande jonge meisjes bevielen in een klooster, zodat de schaamte voor de rest van het gezin beperkt zou blijven. De biologische moeder van Anne-Marie gaf haar vier maanden borstvoeding in het klooster. “Na iedere voeding werd ik direct weggehaald, zodat ze geen band op zou bouwen met mij.” Daarna werd ze geadopteerd door de ouders waar ze uiteindelijk opgroeide.

Na wat speurwerk vindt Anne-Marie eerst haar grootouders en dan haar moeder. “Ik heb haar één keer gezien. Ze kon alleen maar huilen. Daarna was het contact te moeilijk voor haar. Ze durfde het niet te vertellen in haar omgeving. Ze was inmiddels getrouwd, had een gezin gesticht. Mijn komst was te ingewikkeld.”

“Voor mij is Maria altijd een moeder geweest. Ze straalt zoveel liefde uit.”

De band met haar adoptiemoeder is niet altijd makkelijk. “Voor mij is Maria daarom altijd een moeder geweest. Ze straalt zoveel liefde uit. Dat is voor iedereen goed. Maria is makkelijk te benaderen. De liefde, het idee van Maria en kind, dat moet heel veel mensen goed doen. Het is een verhaal dat ook door kinderen begrepen wordt. Ik snapte het al heel jong.” Daarnaast vind Anne-Marie het erg belangrijk dat ze het werk van haar vader door kan zetten. “Hij heeft de kapelaan beloofd mee te doen. Ik hecht heel erg aan beloftes.”

Nieuwe kleding voor Maria

De Ommegang is de afgelopen decennia steeds groter en professioneler geworden. Maar de kern blijft onveranderd: de Ommegang toont de zeven vreugden van Maria. Allerlei groepen laten de geluksmomenten uit Maria’s leven zien, zoals de geboorte van Jezus. Anne-Marie kreeg een ere-opdracht: zij mocht de nieuwe kleding voor de zeven Maria’s ontwerpen en maken. “Ik wilde heel graag dicht bij de traditie blijven, maar het wel van nú maken. Op de oude foto’s van mijn vader zag ik de mantels met de stijve witte onderjurken. Het was kleding zonder al te veel opsmuk. De schoonheid zat ‘m in de eenvoud. Op afbeeldingen van oude hogepriesters zag ik dat mantels niet tot aan de grond gingen, maar best een stuk boven de voeten eindigden. Dat heb ik toegepast op de nieuwe mantels.”

Voordat de kleding van Anne-Marie goedgekeurd werd, moesten er heel wat mensen naar kijken. “Logisch, maar soms ook lastig. De kracht van de Maria Ommegang zit in de combinatie van behouden van traditie en vernieuwen van elementen, zodat de Ommegang actueel blijft. Die vernieuwing heeft altijd heel wat voeten in de aarde. Een grote groep is er al tientallen jaren bij betrokken. Er leeft altijd een angst dat bij verandering de traditie verloren gaat. Terwijl ik juist denk: zolang we de kern overeind houden – het vieren van Maria – kunnen we ons best wel wat vrijheid veroorloven.”

Stad van uitersten

Inmiddels woont Anne-Marie alweer jaren in Frankrijk. Een tijdlang had ze daar ook haar atelier, waar ze bronzen en keramieken beelden maakt, schildert en mode ontwerpt. Dat atelier heeft ze even stopgezet om ruimte te hebben. Voor haar werk als museumdocent in het Markiezenhof, haar community-artprojecten te draaien en om te zorgen voor haar adoptiemoeder, die erg hulpbehoevend is. “Het is niet makkelijk op het moment. Ik heb mijn vrije werk, mijn werk in opdracht, de Maria Ommegang en de zorg voor mijn moeder. Regelmatig reis ik terug naar Frankrijk om even op adem te komen.”

Hoewel ze in de toekomst weer graag vaker in Frankrijk is, zal ze altijd terug blijven keren naar haar provincie. “Ik voel me werelds, maar ook Brabants. Brabant is mijn jeugd. Mijn eerste vrienden komen hier vandaan. Brabant is niet bekrompen. Brabant is ook gewoon verder denken dan wat er is: verbindingen maken met andere disciplines om tot iets bijzonders te komen. Boven de rivieren denken ze wel dat we stilstaan, maar hier zijn heel veel ondernemende mensen.”

Voordat de kleding van Anne-Marie goedgekeurd werd, moesten er heel wat mensen naar kijken. “Logisch, maar soms ook lastig. De kracht van de Maria Ommegang zit in de combinatie van behouden van traditie en vernieuwen van elementen, zodat de Ommegang actueel blijft. Die vernieuwing heeft altijd heel wat voeten in de aarde. Een grote groep is er al tientallen jaren bij betrokken. Er leeft altijd een angst dat bij verandering de traditie verloren gaat. Terwijl ik juist denk: zolang we de kern overeind houden – het vieren van Maria – kunnen we ons best wel wat vrijheid veroorloven.”

Stad van uitersten

Inmiddels woont Anne-Marie alweer jaren in Frankrijk. Een tijdlang had ze daar ook haar atelier, waar ze bronzen en keramieken beelden maakt, schildert en mode ontwerpt. Dat atelier heeft ze even stopgezet om ruimte te hebben. Voor haar werk als museumdocent in het Markiezenhof, haar community-artprojecten te draaien en om te zorgen voor haar adoptiemoeder, die erg hulpbehoevend is. “Het is niet makkelijk op het moment. Ik heb mijn vrije werk, mijn werk in opdracht, de Maria Ommegang en de zorg voor mijn moeder. Regelmatig reis ik terug naar Frankrijk om even op adem te komen.”

Hoewel ze in de toekomst weer graag vaker in Frankrijk is, zal ze altijd terug blijven keren naar haar provincie. “Ik voel me werelds, maar ook Brabants. Brabant is mijn jeugd. Mijn eerste vrienden komen hier vandaan. Brabant is niet bekrompen. Brabant is ook gewoon verder denken dan wat er is: verbindingen maken met andere disciplines om tot iets bijzonders te komen. Boven de rivieren denken ze wel dat we stilstaan, maar hier zijn heel veel ondernemende mensen.”

“Hier is ruimte voor verkleden en toneelspel, stoet en spel.”

Ze noemt Bergen op Zoom een speelstad. “Hier is ruimte voor verkleden en toneelspel, stoet en spel. Dat vind ik prachtig. Inmiddels zit ik in de commissie Doorontwikkeling, zodat ik me bezig kan houden met wat ik heel erg belangrijk vind: zorgen dat de Maria Ommegang blíjft. Want de stad heeft de Ommegang nodig. Dit is een stad van twee uitersten: de Vastenavond en de Maria Ommegang. Feest en bezinning: ze houden elkaar precies in balans. Als een van de twee wegvalt klopt het niet meer.”

mariaommegang.nl

Auteur: Mijke Pol

“Hier is ruimte voor verkleden en toneelspel, stoet en spel.”

Ze noemt Bergen op Zoom een speelstad. “Hier is ruimte voor verkleden en toneelspel, stoet en spel. Dat vind ik prachtig. Inmiddels zit ik in de commissie Doorontwikkeling, zodat ik me bezig kan houden met wat ik heel erg belangrijk vind: zorgen dat de Maria Ommegang blíjft. Want de stad heeft de Ommegang nodig. Dit is een stad van twee uitersten: de Vastenavond en de Maria Ommegang. Feest en bezinning: ze houden elkaar precies in balans. Als een van de twee wegvalt klopt het niet meer.”

mariaommegang.nl

Auteur: Mijke Pol

Tradities kunnen hun kracht alleen behouden als ze actueel en vernieuwend blijven. Live

  • Eens
    86 % 25/29
  • Oneens
    13 % 4/29
Processing..
Thanks, Your Vote Is Successfully Submitted
Top