Scroll to top
4 april 2019

De versnelling naar rust

Ontmoeting met Michel Witter

4 april 2019

De versnelling naar rust

Ontmoeting met Michel Witter

“De danseres maakt een pirouette. Ze stopt, loopt terug en herhaalt de oefening. Op het oog is dit een gewone repetitie. Alleen die zwarte gordel om haar middel is anders. De riem vol kleine motortjes geeft via trillingen steeds aan waar het noorden is.” Michel Witter [1968] beschrijft trots zijn veldwerk met dansgezelschap de Stilte terwijl hij de vorig jaar gebruikte elastieken ceintuur weer terug in een kartonnen doos stopt. Hij is onderzoeker bij het lectoraat Mensgericht Creëren en docent bij de Avans-opleiding Communication & Multimedia Design in Breda. “De volgende versie van die riem wordt nog kleiner, daar werken we hard aan.”

Lyrische tolken

Achteraf gezien deed hij als kleine jongen al zijn eerste experimenten, gewoon thuis voor de televisie. Hij drukte zijn neus tegen het scherm, bespeelde met zijn handen de statische energie van de beeldbuis. Hij wilde snappen hoe het daarbinnen werkte. Later ontwierp hij interactieve installaties, pixelkunst en videobeelden voor een bevriend technodancegezelschap. De kunstzinnige vingeroefeningen gingen verloren in de tijd, een enkele videoband ligt op zijn zolder te verstoffen en kan alleen nog worden afgespeeld op allang uit de handel genomen apparatuur. Wat bleef is zijn fascinatie voor het grensvlak tussen kunst, digitale techniek en ontwerp. Laverend tussen deze werelden leidt hij studenten op tot bewuste mensen in een versnellende tijd.

“Wat bleef is zijn fascinatie voor het grensvlak tussen kunst, digitale techniek en ontwerp.”

“De danseres maakt een pirouette. Ze stopt, loopt terug en herhaalt de oefening. Op het oog is dit een gewone repetitie. Alleen die zwarte gordel om haar middel is anders. De riem vol kleine motortjes geeft via trillingen steeds aan waar het noorden is.” Michel Witter [1968] beschrijft trots zijn veldwerk met dansgezelschap de Stilte terwijl hij de vorig jaar gebruikte elastieken ceintuur weer terug in een kartonnen doos stopt. Hij is onderzoeker bij het lectoraat Mensgericht Creëren en docent bij de Avans-opleiding Communication & Multimedia Design in Breda. “De volgende versie van die riem wordt nog kleiner, daar werken we hard aan.”

Lyrische tolken

Achteraf gezien deed hij als kleine jongen al zijn eerste experimenten, gewoon thuis voor de televisie. Hij drukte zijn neus tegen het scherm, bespeelde met zijn handen de statische energie van de beeldbuis. Hij wilde snappen hoe het daarbinnen werkte. Later ontwierp hij interactieve installaties, pixelkunst en videobeelden voor een bevriend technodancegezelschap. De kunstzinnige vingeroefeningen gingen verloren in de tijd, een enkele videoband ligt op zijn zolder te verstoffen en kan alleen nog worden afgespeeld op allang uit de handel genomen apparatuur. Wat bleef is zijn fascinatie voor het grensvlak tussen kunst, digitale techniek en ontwerp. Laverend tussen deze werelden leidt hij studenten op tot bewuste mensen in een versnellende tijd.

“Wat bleef is zijn fascinatie voor het grensvlak tussen kunst, digitale techniek en ontwerp.”

“Die dansers gebruikten de riem al snel als extra cue, lieten hun creativiteit de vrije loop. Sommigen lieten zich verleiden hun dans af te buigen naar het noorden, bij een ander gaven de vibraties tijdens een pirouette extra vertrouwen. Het voelde als twee handen om het middel.” Maar het gaat Michel niet om het ontwerpen van een nieuwe tool voor dansers. “Ik ben op zoek naar techniek die de mens als vertrekpunt neemt, die op basaal niveau rekening houdt met wat het menselijk lichaam onbewust kan. Techniek die er niet is om jou te laten weten waar anderen mee bezig zijn, zoals Instagram en Facebook, maar die je laat ervaren wat er met jóú gebeurt. De dansers gebruik ik als tolk. Zij zijn als geen ander gewend om heel direct en zonder vertekening in woorden te vertalen wat ze tussen top en teen ervaren. Zo kunnen ze communiceren met de choreograaf. Ik gebruik die onversneden lyrische reacties om nieuwe inzichten op te doen voor toekomstige ontwerpen van voelbare interfaces.”

“Ik ben op zoek naar techniek die de mens als vertrekpunt neemt.”

Zwiepende imperfectie

“Mijn vader was kunstschilder. Ik keek graag naar hem als hij aan het werk was in zijn atelier. Toch had ik zelf kennelijk meer met techniek, met de opkomende wereld van de computer. Ik kon die apparaten al snel uit elkaar halen en weer opbouwen. Mijn vader vermoedde dat ik niet in zijn voetsporen zou treden, hij raadde me het onzekere bestaan als kunstenaar ook af. Wel ontdekte ik door hem allerlei kunststromingen, hij had een enorme bibliotheek en mijn ouders namen me overal mee naartoe. Ik herinner me dat ik gebiologeerd raakte door het patronenspel van Escher. Geniaal hoe hij op het platte vlak in eenvoudig zwart-wit goochelde met het dieptebesef van het menselijk brein. Toen ik ouder werd maakte ik via vrienden kennis met experimentele muziek en rolde in de audiovisuele kunst. Ik las over Bill Viola, en wilde dan meteen zijn videowerk zien. Ik raakte in de ban van iemand als Nam June Paik, een maatschappijkritisch kunstenaar die met magneten fascinerende vervormingen, vertragingen en verkleuringen op het scherm kreeg. Ik hield wel van dat imperfecte, was dol op het zwiepende geluid als ik per ongeluk twee knoppen van m´n cassetterecorder tegelijk indrukte.”

“Die dansers gebruikten de riem al snel als extra cue, lieten hun creativiteit de vrije loop. Sommigen lieten zich verleiden hun dans af te buigen naar het noorden, bij een ander gaven de vibraties tijdens een pirouette extra vertrouwen. Het voelde als twee handen om het middel.” Maar het gaat Michel niet om het ontwerpen van een nieuwe tool voor dansers. “Ik ben op zoek naar techniek die de mens als vertrekpunt neemt, die op basaal niveau rekening houdt met wat het menselijk lichaam onbewust kan. Techniek die er niet is om jou te laten weten waar anderen mee bezig zijn, zoals Instagram en Facebook, maar die je laat ervaren wat er met jóú gebeurt. De dansers gebruik ik als tolk. Zij zijn als geen ander gewend om heel direct en zonder vertekening in woorden te vertalen wat ze tussen top en teen ervaren. Zo kunnen ze communiceren met de choreograaf. Ik gebruik die onversneden lyrische reacties om nieuwe inzichten op te doen voor toekomstige ontwerpen van voelbare interfaces.”

“Ik ben op zoek naar techniek die de mens als vertrekpunt neemt.”

Zwiepende imperfectie

“Mijn vader was kunstschilder. Ik keek graag naar hem als hij aan het werk was in zijn atelier. Toch had ik zelf kennelijk meer met techniek, met de opkomende wereld van de computer. Ik kon die apparaten al snel uit elkaar halen en weer opbouwen. Mijn vader vermoedde dat ik niet in zijn voetsporen zou treden, hij raadde me het onzekere bestaan als kunstenaar ook af. Wel ontdekte ik door hem allerlei kunststromingen, hij had een enorme bibliotheek en mijn ouders namen me overal mee naartoe. Ik herinner me dat ik gebiologeerd raakte door het patronenspel van Escher. Geniaal hoe hij op het platte vlak in eenvoudig zwart-wit goochelde met het dieptebesef van het menselijk brein. Toen ik ouder werd maakte ik via vrienden kennis met experimentele muziek en rolde in de audiovisuele kunst. Ik las over Bill Viola, en wilde dan meteen zijn videowerk zien. Ik raakte in de ban van iemand als Nam June Paik, een maatschappijkritisch kunstenaar die met magneten fascinerende vervormingen, vertragingen en verkleuringen op het scherm kreeg. Ik hield wel van dat imperfecte, was dol op het zwiepende geluid als ik per ongeluk twee knoppen van m´n cassetterecorder tegelijk indrukte.”

“Ik zag kunstenaars dingen doen die voor anderen abnormaal lijken. Ik wist dan dat het voor hen best wel eens heel normaal zou kunnen zijn.”

Die grillige beelden en geluiden kende Michel uit de eerste hand. In zijn jeugdjaren viel hij soms plotseling flauw. Die vervelende momenten leverden hem ook wat op. “Het weer bij kennis komen was een fantastische ervaring! Wat je lijf allemaal doet om weer terug op aarde te raken is bizar. Qua geluid was het een chaos, allerlei ruis. Mijn gezichtsveld kreeg via een lichtvlek en zwart-wit beeld pas na een tijdje weer volledig kleur. Op een gegeven moment ging ik er bewust op letten en maakte letterlijk aan den lijve mee hoe bijzonder het menselijk lichaam in elkaar steekt. En hoe onmogelijk het was om zoiets uit te leggen. Later zag ik kunstenaars dingen doen die voor anderen abnormaal lijken. Ik wist dan dat het voor hen best eens heel normaal zou kunnen zijn. Dat voelde als verwantschap.”

Niet in de plooi

Na de havo koos hij voor technische computerkunde, werd ondergedompeld in achteraf iets te exacte vakken. “Ik vond het fascinerend en lastig tegelijk, het leek wel of ik niet helemaal op mijn plek was. De docent technisch tekenen kwam onder de les naar me toe. Hij vroeg me: “Zit je hier wel goed?” Dat was voor mij een regelrechte shock, dat iemand dat zo direct benoemde. Ik ben met een decaan gaan praten en ontdekte dat er in Tilburg aan de kunstacademie een audiovisuele richting bestond. Daar heb ik wat werk laten zien en kwam door de selectie. Toch heb ik die stap niet gezet. “Is dit wel slim?”, bleef dat stemmetje van mijn vader zeggen.”

Michel studeerde af en ging trainingen verzorgen voor Apple en Compaq. Hij liet serviceproviders kennismaken met de nieuwste technieken. “Het was een intrigerende tijd, bedrijven ontdekten met vallen en opstaan welke enorme effecten informatisering had op de organisatie. Zelf bleef ik me ontwikkelen, bij het instituut SCAN/Media-GN in Groningen kon ik naast mijn baan aan de slag met 3D-computergraphics. Als trainer was ik een vreemde eend in de bijt, had nooit een pak aan en mijn haar zat niet in de plooi. Toen ik in Groningen de richting Digital Art van de kunstacademie leerde kennen heb ik mijn baan opgezegd. Mijn technische kennis kwam goed van pas. Computers waren nog grote en ingewikkelde kasten, het maken van een kort filmpje kostte waanzinnig veel tijd. Iedere punt, iedere vector moest apart geprogrammeerd.”

“De opleiding CMD is een echte grensvlakopleiding met studenten uit de wereld van kunst en technologie.”

“Ik zag kunstenaars dingen doen die voor anderen abnormaal lijken. Ik wist dan dat het voor hen best wel eens heel normaal zou kunnen zijn.”

Die grillige beelden en geluiden kende Michel uit de eerste hand. In zijn jeugdjaren viel hij soms plotseling flauw. Die vervelende momenten leverden hem ook wat op. “Het weer bij kennis komen was een fantastische ervaring! Wat je lijf allemaal doet om weer terug op aarde te raken is bizar. Qua geluid was het een chaos, allerlei ruis. Mijn gezichtsveld kreeg via een lichtvlek en zwart-wit beeld pas na een tijdje weer volledig kleur. Op een gegeven moment ging ik er bewust op letten en maakte letterlijk aan den lijve mee hoe bijzonder het menselijk lichaam in elkaar steekt. En hoe onmogelijk het was om zoiets uit te leggen. Later zag ik kunstenaars dingen doen die voor anderen abnormaal lijken. Ik wist dan dat het voor hen best eens heel normaal zou kunnen zijn. Dat voelde als verwantschap.”

Niet in de plooi

Na de havo koos hij voor technische computerkunde, werd ondergedompeld in achteraf iets te exacte vakken. “Ik vond het fascinerend en lastig tegelijk, het leek wel of ik niet helemaal op mijn plek was. De docent technisch tekenen kwam onder de les naar me toe. Hij vroeg me: “Zit je hier wel goed?” Dat was voor mij een regelrechte shock, dat iemand dat zo direct benoemde. Ik ben met een decaan gaan praten en ontdekte dat er in Tilburg aan de kunstacademie een audiovisuele richting bestond. Daar heb ik wat werk laten zien en kwam door de selectie. Toch heb ik die stap niet gezet. “Is dit wel slim?”, bleef dat stemmetje van mijn vader zeggen.”

Michel studeerde af en ging trainingen verzorgen voor Apple en Compaq. Hij liet serviceproviders kennismaken met de nieuwste technieken. “Het was een intrigerende tijd, bedrijven ontdekten met vallen en opstaan welke enorme effecten informatisering had op de organisatie. Zelf bleef ik me ontwikkelen, bij het instituut SCAN/Media-GN in Groningen kon ik naast mijn baan aan de slag met 3D-computergraphics. Als trainer was ik een vreemde eend in de bijt, had nooit een pak aan en mijn haar zat niet in de plooi. Toen ik in Groningen de richting Digital Art van de kunstacademie leerde kennen heb ik mijn baan opgezegd. Mijn technische kennis kwam goed van pas. Computers waren nog grote en ingewikkelde kasten, het maken van een kort filmpje kostte waanzinnig veel tijd. Iedere punt, iedere vector moest apart geprogrammeerd.”

“De opleiding CMD is een echte grensvlakopleiding met studenten uit de wereld van kunst en technologie.”

Na Groningen nam Michel opnieuw niet de afslag naar een onzeker bestaan in de kunst. Hij werkte jarenlang bij verschillende instituten en bedrijven op het gebied van multimedia, ontwikkelde onderwijsmodules en stond aan de wieg van de eerste e-commercewebsites van Nederland. “Begin deze eeuw begon de eerste internetbubbel uiteen te spatten, het wereldje werd riskant. Ik zocht mijn oude contacten van de kunstacademie weer op en via hen kwam ik 16 jaar geleden bij Avans terecht. Vanaf de start heb ik mee kunnen bouwen aan de opleiding Communication & Multimedia Design. Het is een echte grensvlakopleiding geworden, met studenten uit de wereld van kunst en technologie, jongeren die erg begaan zijn met de samenleving. Ik vind dat razend interessant en voel me hier elke dag op mijn plek!”

Zevende versnelling

“Ik noem mezelf geen maker, geen techneut, geen wetenschapper. Eigenlijk past geen van die termen helemaal bij me, ik snoep overal wat vanaf. Ik zie de scheiding tussen de toegepaste ontwerpkant en kunst ook vervagen. Net als een kunstenaar doorloopt een ontwerper een proces, probeert met zijn materiaal een volgend level te behalen. Kunstenaars doen dit primair om een persoonlijk statement te maken, ontwerpers moeten rekening houden met de gebruikscontext en stakeholders. Wij leren studenten vooral de taal van de techniek goed te duiden. Zo kunnen ze die steeds groeiende digitale gereedschapskist inzetten voor iets wat de mensheid verder brengt, iets wat aansluit bij hoe mensen ten diepste in elkaar zitten.”

“Op de keper beschouwd is het digitale instrumentarium voor de kunsten niet meer of minder dan een extra vorm om je uit te drukken.”

Na Groningen nam Michel opnieuw niet de afslag naar een onzeker bestaan in de kunst. Hij werkte jarenlang bij verschillende instituten en bedrijven op het gebied van multimedia, ontwikkelde onderwijsmodules en stond aan de wieg van de eerste e-commercewebsites van Nederland. “Begin deze eeuw begon de eerste internetbubbel uiteen te spatten, het wereldje werd riskant. Ik zocht mijn oude contacten van de kunstacademie weer op en via hen kwam ik 16 jaar geleden bij Avans terecht. Vanaf de start heb ik mee kunnen bouwen aan de opleiding Communication & Multimedia Design. Het is een echte grensvlakopleiding geworden, met studenten uit de wereld van kunst en technologie, jongeren die erg begaan zijn met de samenleving. Ik vind dat razend interessant en voel me hier elke dag op mijn plek!”

Zevende versnelling

“Ik noem mezelf geen maker, geen techneut, geen wetenschapper. Eigenlijk past geen van die termen helemaal bij me, ik snoep overal wat vanaf. Ik zie de scheiding tussen de toegepaste ontwerpkant en kunst ook vervagen. Net als een kunstenaar doorloopt een ontwerper een proces, probeert met zijn materiaal een volgend level te behalen. Kunstenaars doen dit primair om een persoonlijk statement te maken, ontwerpers moeten rekening houden met de gebruikscontext en stakeholders. Wij leren studenten vooral de taal van de techniek goed te duiden. Zo kunnen ze die steeds groeiende digitale gereedschapskist inzetten voor iets wat de mensheid verder brengt, iets wat aansluit bij hoe mensen ten diepste in elkaar zitten.”

“Op de keper beschouwd is het digitale instrumentarium voor de kunsten niet meer of minder dan een extra vorm om je uit te drukken.”

“Op de keper beschouwd is dat digitale instrumentarium voor de kunsten niets meer of minder dan een nieuwe kleur blauw op het palet van een schilder, een extra vorm om je uit te drukken. De principes achter die digitale middelen zijn trouwens halverwege de vorige eeuw uitgevonden. Maar ze vernieuwen zichzelf nu wel in een exponentieel hoog tempo. En dát vinden veel mensen beangstigend. Bij deze nieuwe generatie studenten zit het anders, het is nu eenmaal sinds ze geboren zijn hun wereld geweest. Of ze zich nu op de kunsten richten of op het ontwerp van een nieuw product: zij snappen dat die techniek enorm aan het versnellen is, trekken vanuit die kennis én vanuit een grote maatschappelijke betrokkenheid lijnen door naar de toekomst.”

Michel heeft het volste vertrouwen in die nieuwe lichting jongvolwassenen. “Ze laten ons zien hoe we bij dat steeds hogere toerental kunnen doorschakelen naar een zesde of zevende versnelling. Net als in een auto komt er dan meer rust, valt het allemaal beter te hanteren. En zo krijgt het ‘ik’ meer kans zich te verbinden met het ‘wij’. Dat gevoel herken ik uit mijn eigen jonge jaren, waarin ik via mijn excentrieke vriendenkring kennismaakte met allerlei oosterse filosofieën en boeken las van diepe denkers als Guy Murchie. Die man beschreef prachtig hoe ieder mens door ingeademde zuurstofatomen en geholpen door “the wind’s ceaseless circulation” in verbinding staat met alle levende wezens op aarde.”
Dat kereltje met zijn neus op het testbeeld is uitgegroeid tot een pionierende grenzenslechter tussen kunst, digitale techniek en ontwerp. Hij cirkelt rond zijn studenten, souffleert zuurstofrijke citaten en toont zich waar nodig een mentaal kompas in wervelende tijden.

www.avans.nl/onderzoek/expertisecentra/art-design-and-technology/deelnemers/mensgericht-creeren-in-kunst-en-ontwerp/michel-witter

Auteur: Berny van de Donk

“Op de keper beschouwd is dat digitale instrumentarium voor de kunsten niets meer of minder dan een nieuwe kleur blauw op het palet van een schilder, een extra vorm om je uit te drukken. De principes achter die digitale middelen zijn trouwens halverwege de vorige eeuw uitgevonden. Maar ze vernieuwen zichzelf nu wel in een exponentieel hoog tempo. En dát vinden veel mensen beangstigend. Bij deze nieuwe generatie studenten zit het anders, het is nu eenmaal sinds ze geboren zijn hun wereld geweest. Of ze zich nu op de kunsten richten of op het ontwerp van een nieuw product: zij snappen dat die techniek enorm aan het versnellen is, trekken vanuit die kennis én vanuit een grote maatschappelijke betrokkenheid lijnen door naar de toekomst.”

Michel heeft het volste vertrouwen in die nieuwe lichting jongvolwassenen. “Ze laten ons zien hoe we bij dat steeds hogere toerental kunnen doorschakelen naar een zesde of zevende versnelling. Net als in een auto komt er dan meer rust, valt het allemaal beter te hanteren. En zo krijgt het ‘ik’ meer kans zich te verbinden met het ‘wij’. Dat gevoel herken ik uit mijn eigen jonge jaren, waarin ik via mijn excentrieke vriendenkring kennismaakte met allerlei oosterse filosofieën en boeken las van diepe denkers als Guy Murchie. Die man beschreef prachtig hoe ieder mens door ingeademde zuurstofatomen en geholpen door “the wind’s ceaseless circulation” in verbinding staat met alle levende wezens op aarde.”
Dat kereltje met zijn neus op het testbeeld is uitgegroeid tot een pionierende grenzenslechter tussen kunst, digitale techniek en ontwerp. Hij cirkelt rond zijn studenten, souffleert zuurstofrijke citaten en toont zich waar nodig een mentaal kompas in wervelende tijden.

www.avans.nl/onderzoek/expertisecentra/art-design-and-technology/deelnemers/mensgericht-creeren-in-kunst-en-ontwerp/michel-witter

Auteur: Berny van de Donk

Het digitale instrumentarium is niets anders dan een nieuwe kleur blauw op het palet van een schilder. Live

  • Eens
    77% 27 / 35
  • Oneens
    22% 8 / 35
Top