Scroll to top
8 april 2019

De noodzaak van wankelen

Ontmoeting met Pia Meuthen

8 april 2019

De noodzaak van wankelen

Ontmoeting met Pia Meuthen

Haar wieg stond in Duisburg. Maar de naamvallen van beweging – durch, für, ohne, um, bis, gegen, entlang – leerde ze pas werkelijk doorgronden in Nederland. Ontmoeting met choreografe Pia Meuthen [1972] van Panama Pictures.

Het Ruhrgebied, daar groeide ze op. “Een deprimerende streek. Zware industrie, hoge werkloosheid. Blij dat ik er weg mocht.” Bestemming: de dansopleiding aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Geen misstap, maar evenmin reden voor een vrolijk huppeltje. Het docentschap, waar ze voor opgeleid werd, trok haar uiteindelijk niet.” In 1997 belandde ze op de Fontys Dansacademie in Tilburg, al moest ze bij de eerste kennismaking met die stad even slikken. “Ik zag fabrieken, bourgeoisie en kleinburgerlijkheid en dacht: ‘Oh nee, ben ik weer in een soort Duisburg terechtgekomen?’ Het kwam goed.”

“In Duitsland hoef je je niet te verantwoorden dat je wat maakt.”

Haar wieg stond in Duisburg. Maar de naamvallen van beweging – durch, für, ohne, um, bis, gegen, entlang – leerde ze pas werkelijk doorgronden in Nederland. Ontmoeting met choreografe Pia Meuthen [1972] van Panama Pictures.

Het Ruhrgebied, daar groeide ze op. “Een deprimerende streek. Zware industrie, hoge werkloosheid. Blij dat ik er weg mocht.” Bestemming: de dansopleiding aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Geen misstap, maar evenmin reden voor een vrolijk huppeltje. Het docentschap, waar ze voor opgeleid werd, trok haar uiteindelijk niet.” In 1997 belandde ze op de Fontys Dansacademie in Tilburg, al moest ze bij de eerste kennismaking met die stad even slikken. “Ik zag fabrieken, bourgeoisie en kleinburgerlijkheid en dacht: ‘Oh nee, ben ik weer in een soort Duisburg terechtgekomen?’ Het kwam goed.”

“In Duitsland hoef je je niet te verantwoorden dat je wat maakt.”

Heimwee? Nauwelijks. Wat ze wel kan missen, is de waardering voor cultuur. “In Duitsland hoef je je niet te verantwoorden dat je wat maakt. Hier in Nederland zie ik hoe makers zich haast verontschuldigen voor hun werk. Nog een verschil: in Duitsland leeft een sterker verlangen naar Bildung. Kunst wil verheffen.”
Toch is het bij de oosterburen niet alleen maar hosanna. “Duitsland is minder beweeglijk, veranderingen gaan er langzamer. De culturele infrastructuur is er ook anders: aan de stadstheaters zijn vaste gezelschappen verbonden. Dat zorgt voor sterke binding met het publiek. Maar het nadeel is dat het lokale aanbod minder veelzijdig is: de gezelschappen hebben niet de verplichting om te reizen.”

Circus

Ze is niet de enige Duitse die haar dansopleiding in Tilburg volgde. Ook Ulrike Doszmann [Dresden, 1970], Sonja Augart [Krumbach, 1972] en Katja Heitmann [Hamburg, 1987] vonden hun weg naar Brabant – en bleven. “Omdat Nederland een handelsland is, staat het open voor invloeden van buiten”, duidt Pia. “Er is hier ook meer bereidheid tot experimenteren.” Zelf ging ze flink op onderzoek. In 2002 richtte ze het gezelschap Panama Pictures op, waarvan de naam terugvoert op het boek ‘O, wat mooi is Panama!’ van kunstenaar en schrijver Janosch. “Het beschrijft de zoektocht van een beer en een tijger, die Panama willen vinden. Het gerucht gaat dat het leven daar zoveel mooier is dan thuis. In die avontuurlijke zoektocht herkennen we onszelf, waarbij wij de verbeelding niet met woorden maar met beweging prikkelen.”

“Omdat Nederland een handelsland is, staat het open voor invloeden van buiten.”

Onder de vlag van Panama Pictures laat Pia Meuthen aanvankelijk dans en literatuur met elkaar voetjevrijen. In 2011 wijzigt ze haar koers. Dat markeert ze met een korte dansvoorstelling, waarin ze samenwerkt met drie studenten van de Fontys Academy for Circus and Performance Art [ACaPA] in Tilburg. “Om allerlei redenen vond ik de circuswereld een openbaring. Eén: het diepe vertrouwen dat performers in elkaar moeten hebben. Twee: de fysieke risico’s die ze nemen. Drie: de uitbreiding met een ruimtelijke dimensie – je kunt met je voorstelling de hoogte in. Vier: de directheid en de waarachtigheid die bij circus horen. Je kunt niet faken.”
Sindsdien laat ze hedendaagse dans en circus met elkaar vervloeien. Disciplines die je vanouds met hooggeëerd publiek en zaagsel associeert – acrobatiek met aerial straps [luchtattributen – red.], cyr wheel [manshoge hoepel], Chinese pole [verticale paal] en trampoline – blijken zich uitstekend te lenen voor een nieuwe bewegingstaal. Ook vechtkunsten en jongleertechnieken vlecht Pia Meuthen in haar werk, dat altijd uit improvisaties en toevalligheden ontstaat. Elke repetitie filmt ze, waarna ze welgekozen bewegingen monteert. Nuchter: “Maar performers zijn geen bonsaiboompjes. Ik ga het niet kapot construeren.” De componisten Strijbos en Van Rijswijk, die vaak met Panama Pictures werken, hoeden zich eveneens voor dwingelandij. Hun muziek is vaak een klanklandschap waarin je zelfs met Google Maps verdwaalt.

Heimwee? Nauwelijks. Wat ze wel kan missen, is de waardering voor cultuur. “In Duitsland hoef je je niet te verantwoorden dat je wat maakt. Hier in Nederland zie ik hoe makers zich haast verontschuldigen voor hun werk. Nog een verschil: in Duitsland leeft een sterker verlangen naar Bildung. Kunst wil verheffen.”
Toch is het bij de oosterburen niet alleen maar hosanna. “Duitsland is minder beweeglijk, veranderingen gaan er langzamer. De culturele infrastructuur is er ook anders: aan de stadstheaters zijn vaste gezelschappen verbonden. Dat zorgt voor sterke binding met het publiek. Maar het nadeel is dat het lokale aanbod minder veelzijdig is: de gezelschappen hebben niet de verplichting om te reizen.”

Circus

Ze is niet de enige Duitse die haar dansopleiding in Tilburg volgde. Ook Ulrike Doszmann [Dresden, 1970], Sonja Augart [Krumbach, 1972] en Katja Heitmann [Hamburg, 1987] vonden hun weg naar Brabant – en bleven. “Omdat Nederland een handelsland is, staat het open voor invloeden van buiten”, duidt Pia. “Er is hier ook meer bereidheid tot experimenteren.” Zelf ging ze flink op onderzoek. In 2002 richtte ze het gezelschap Panama Pictures op, waarvan de naam terugvoert op het boek ‘O, wat mooi is Panama!’ van kunstenaar en schrijver Janosch. “Het beschrijft de zoektocht van een beer en een tijger, die Panama willen vinden. Het gerucht gaat dat het leven daar zoveel mooier is dan thuis. In die avontuurlijke zoektocht herkennen we onszelf, waarbij wij de verbeelding niet met woorden maar met beweging prikkelen.”

“Omdat Nederland een handelsland is, staat het open voor invloeden van buiten.”

Onder de vlag van Panama Pictures laat Pia Meuthen aanvankelijk dans en literatuur met elkaar voetjevrijen. In 2011 wijzigt ze haar koers. Dat markeert ze met een korte dansvoorstelling, waarin ze samenwerkt met drie studenten van de Fontys Academy for Circus and Performance Art [ACaPA] in Tilburg. “Om allerlei redenen vond ik de circuswereld een openbaring. Eén: het diepe vertrouwen dat performers in elkaar moeten hebben. Twee: de fysieke risico’s die ze nemen. Drie: de uitbreiding met een ruimtelijke dimensie – je kunt met je voorstelling de hoogte in. Vier: de directheid en de waarachtigheid die bij circus horen. Je kunt niet faken.”
Sindsdien laat ze hedendaagse dans en circus met elkaar vervloeien. Disciplines die je vanouds met hooggeëerd publiek en zaagsel associeert – acrobatiek met aerial straps [luchtattributen – red.], cyr wheel [manshoge hoepel], Chinese pole [verticale paal] en trampoline – blijken zich uitstekend te lenen voor een nieuwe bewegingstaal. Ook vechtkunsten en jongleertechnieken vlecht Pia Meuthen in haar werk, dat altijd uit improvisaties en toevalligheden ontstaat. Elke repetitie filmt ze, waarna ze welgekozen bewegingen monteert. Nuchter: “Maar performers zijn geen bonsaiboompjes. Ik ga het niet kapot construeren.” De componisten Strijbos en Van Rijswijk, die vaak met Panama Pictures werken, hoeden zich eveneens voor dwingelandij. Hun muziek is vaak een klanklandschap waarin je zelfs met Google Maps verdwaalt.

Bier en wijn

Ze zit aan tafel in de nieuwe werkruimte van Panama Pictures in Den Bosch. Op een treurig bedrijventerrein – al is dat vaak een pleonasme – is het gezelschap eind 2018 ingetrokken bij licht- en geluidbedrijf Stagelight. Pia opent een deur. Voilá: een repetitiehal van 14 x 18 en 7,5 meter hoog. Aan het plafond kunnen touwen, rekstokken en andere luchtacrobatische materialen worden bevestigd.

“Het klopt dat ik me goed voel in Brabant. De lijnen hier zijn kort.”

Nog meer bevestiging: “Het klopt dat ik me goed voel in Brabant. De lijnen hier zijn kort. Overheid en media zijn benaderbaar. Wel heb ik als Duitse moeten wennen aan het gezellige. Het wordt verwacht dat je hier met iedereen een biertje drinkt. In Duitsland is de omgang zakelijker en kouder.”
Maar na ruim twintig jaar Brabant is de zuidelijke stijl haar vertrouwd geworden. Ook de interactie met publiek vindt ze plezierig. Terwijl ze thee zet: “Het is toch raar dat schouwburgen een aparte ingang voor artiesten hebben?! Na afloop drinken die iets in de artiestenfoyer. Dan weer naar huis, via de aparte ingang. Geen bezoeker gezien, ook niet in de zaal waar het licht verblindt. Bij Panama Pictures doen we dat anders. Na de voorstelling stappen de dansers het theatercafé in, waar ze wat drinken. Ja, ook bier en wijn. Het zijn geen ballerina’s.”

“Het is toch raar dat schouwburgen een aparte ingang voor artiesten hebben?!”

Bier en wijn

Ze zit aan tafel in de nieuwe werkruimte van Panama Pictures in Den Bosch. Op een treurig bedrijventerrein – al is dat vaak een pleonasme – is het gezelschap eind 2018 ingetrokken bij licht- en geluidbedrijf Stagelight. Pia opent een deur. Voilá: een repetitiehal van 14 x 18 en 7,5 meter hoog. Aan het plafond kunnen touwen, rekstokken en andere luchtacrobatische materialen worden bevestigd.

“Het klopt dat ik me goed voel in Brabant. De lijnen hier zijn kort.”

Nog meer bevestiging: “Het klopt dat ik me goed voel in Brabant. De lijnen hier zijn kort. Overheid en media zijn benaderbaar. Wel heb ik als Duitse moeten wennen aan het gezellige. Het wordt verwacht dat je hier met iedereen een biertje drinkt. In Duitsland is de omgang zakelijker en kouder.”
Maar na ruim twintig jaar Brabant is de zuidelijke stijl haar vertrouwd geworden. Ook de interactie met publiek vindt ze plezierig. Terwijl ze thee zet: “Het is toch raar dat schouwburgen een aparte ingang voor artiesten hebben?! Na afloop drinken die iets in de artiestenfoyer. Dan weer naar huis, via de aparte ingang. Geen bezoeker gezien, ook niet in de zaal waar het licht verblindt. Bij Panama Pictures doen we dat anders. Na de voorstelling stappen de dansers het theatercafé in, waar ze wat drinken. Ja, ook bier en wijn. Het zijn geen ballerina’s.”

“Het is toch raar dat schouwburgen een aparte ingang voor artiesten hebben?!”

Tarten

Zwaar? Pia Meuthen tart graag de gravitatie. De circuskunsten die ze in haar werk integreert, geven haar voorstellingen lichtheid. “Veel mensen voelen een drempel om dans te bezoeken. Ze vinden het sacraal of pretentieus. ‘Oh, dat begrijp ik niet’, hoor je dan. Circus heeft daar geen last van. In oorsprong is het volksvermaak – beeldend, muzikaal en vrolijk. Ik vind circus ook eerder zuidelijk dan noordelijk van karakter. Het inspireert me.”
Haar inspanningen blijven niet onopgemerkt. Panama Pictures, dat kerngezelschap van de Verkadefabriek in Den Bosch is, speelde in onder meer Duitsland, Spanje, Zwitserland, Indonesië, China en Maleisië. Het gezaghebbende dansmagazine Tanz kroonde Pia Meuthen zelfs met de titel ‘Hoffnungsträger Tanz’. In december 2018 ontving ze de Prins Bernhard Cultuurprijs Noord-Brabant.

“Vervloeiing van grenzen is vertrouwde kost in het zuiden.”

Een half jaar eerder stierf haar moeder. Het noodzaakte Pia – zelf moeder van twee dochters – om de kunst van het loslaten te onderzoeken. Haar ‘Requiem for Lost Things’, die zich in een [ogenschijnlijk] wankele stellage afspeelt, is er een uitvloeisel van. “Met die voorstelling stel ik mezelf en anderen vragen. Hoe ga je met verlies om? Wat doe je met de gaten in je leven? Vullen? Ermee durven leven? Het leven is fragieler dan we denken.”
Ze zegt het met lichte melancholie – een kenmerk van haar werk. Pictures. Maar nooit slaat het om in droefgeestigheid die je tegen de grond drukt. “Ik geloof ook niet dat de wereld er slecht voor staat. We weten meer, er zijn minder oorlogen, er is minder honger”, zegt ze. “Zelfs als we balans verliezen, is dat niet erg. Dat kantelt je perspectief. We moeten uit evenwicht zijn. Anders is er geen beweging.”

panamapictures.nl

Auteur: Eric Alink

Tarten

Zwaar? Pia Meuthen tart graag de gravitatie. De circuskunsten die ze in haar werk integreert, geven haar voorstellingen lichtheid. “Veel mensen voelen een drempel om dans te bezoeken. Ze vinden het sacraal of pretentieus. ‘Oh, dat begrijp ik niet’, hoor je dan. Circus heeft daar geen last van. In oorsprong is het volksvermaak – beeldend, muzikaal en vrolijk. Ik vind circus ook eerder zuidelijk dan noordelijk van karakter. Het inspireert me.”
Haar inspanningen blijven niet onopgemerkt. Panama Pictures, dat kerngezelschap van de Verkadefabriek in Den Bosch is, speelde in onder meer Duitsland, Spanje, Zwitserland, Indonesië, China en Maleisië. Het gezaghebbende dansmagazine Tanz kroonde Pia Meuthen zelfs met de titel ‘Hoffnungsträger Tanz’. In december 2018 ontving ze de Prins Bernhard Cultuurprijs Noord-Brabant.

“Vervloeiing van grenzen is vertrouwde kost in het zuiden.”

Een half jaar eerder stierf haar moeder. Het noodzaakte Pia – zelf moeder van twee dochters – om de kunst van het loslaten te onderzoeken. Haar ‘Requiem for Lost Things’, die zich in een [ogenschijnlijk] wankele stellage afspeelt, is er een uitvloeisel van. “Met die voorstelling stel ik mezelf en anderen vragen. Hoe ga je met verlies om? Wat doe je met de gaten in je leven? Vullen? Ermee durven leven? Het leven is fragieler dan we denken.”
Ze zegt het met lichte melancholie – een kenmerk van haar werk. Pictures. Maar nooit slaat het om in droefgeestigheid die je tegen de grond drukt. “Ik geloof ook niet dat de wereld er slecht voor staat. We weten meer, er zijn minder oorlogen, er is minder honger”, zegt ze. “Zelfs als we balans verliezen, is dat niet erg. Dat kantelt je perspectief. We moeten uit evenwicht zijn. Anders is er geen beweging.”

panamapictures.nl

Auteur: Eric Alink

In Brabant moet je je verantwoorden dat je maakt. Live

  • Eens
    50% 8 / 16
  • Oneens
    50% 8 / 16
Top